Trong một bước đột phá khoa học quan trọng, các nhà nghiên cứu từ Đại học Monash và Viện Mắt Lions của Australia đã phát hiện một loại protein mô đóng vai trò như “trung tâm điều phối giao thông” của các tế bào miễn dịch, và có thể bị virus chiếm dụng để làm suy yếu phản ứng miễn dịch. Công trình vừa được công bố trên tạp chí Nature đã xác định một cơ chế then chốt kiểm soát cách các tế bào miễn dịch phối hợp phản ứng với nhau, đồng thời cho thấy một loại virus phổ biến có thể phá hoại cơ chế này.
Nghiên cứu cho thấy phân tử mang tên CD44 đóng vai trò trung tâm trong việc điều phối mạng lưới các tế bào nâng đỡ (stromal cells), là những tế bào giúp định hướng và duy trì hoạt động của hệ miễn dịch. Trong mạng lưới này, tế bào nâng đỡ hỗ trợ tế bào miễn dịch di chuyển hiệu quả và trao đổi thông tin cần thiết để chống nhiễm trùng, đáp ứng vaccine và duy trì sức khỏe tổng thể.
Một phát hiện mang tính bước ngoặt của nhóm nghiên cứu là virus cytomegalovirus (CMV) có thể chiếm dụng hệ thống này bằng cách tạo ra một protein có khả năng ức chế chức năng CD44 trên tế bào nâng đỡ. Khi CD44 bị vô hiệu hóa, “giao thông” của tế bào miễn dịch bị rối loạn ngay từ điểm xuất phát, làm suy yếu phản ứng kháng virus của cơ thể.
Giáo sư Mariapia Degli-Esposti, trưởng nhóm nghiên cứu và đứng đầu bộ phận Miễn dịch học Thực nghiệm và Virus học tại Viện Khám phá Y sinh Monash, đồng thời phụ trách Miễn dịch học Thực nghiệm tại Viện Mắt Lions, cho rằng phát hiện này đã thay đổi căn bản cách giới khoa học hiểu về các tín hiệu định hình chức năng miễn dịch. Theo bà, có thể hình dung hệ miễn dịch như một thành phố nhộn nhịp với hàng triệu tế bào tuần tra bảo vệ cơ thể, trong đó CD44 đóng vai trò như trung tâm điều phối giao thông, đảm bảo các tế bào miễn dịch di chuyển và tương tác đúng vị trí, đúng thời điểm. Nghiên cứu xác định CD44 là bộ điều hòa chủ chốt kiểm soát sự di chuyển và giao tiếp của tế bào miễn dịch, đồng thời cho thấy virus không chỉ tấn công trực tiếp tế bào miễn dịch mà còn có thể nhắm vào hạ tầng mô thiết yếu mà chúng phụ thuộc vào. Đây được xem là một cơ chế hoàn toàn mới mà virus sử dụng để làm suy yếu phản ứng miễn dịch.
Đồng trưởng nhóm nghiên cứu, Tiến sĩ Chris Andoniou, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Khám phá Y sinh Monash và Viện Mắt Lions, nhận định phát hiện này có ý nghĩa rộng lớn đối với sức khỏe con người. Ông cho rằng vì CD44 giữ vai trò trung tâm trong điều hòa hoạt động miễn dịch, các loại thuốc lấy cảm hứng từ protein virus được phát hiện trong nghiên cứu này có thể được phát triển nhằm kiểm soát chính xác tình trạng viêm có hại. Bằng cách học hỏi cơ chế từ virus, các nhà khoa học có thể thiết kế các phân tử điều trị giúp làm giảm sự hoạt hóa miễn dịch quá mức một cách an toàn, qua đó hỗ trợ kiểm soát và điều trị các bệnh tự miễn. Mặc dù nghiên cứu vẫn đang ở giai đoạn đầu, nhưng đây được xem là một hướng đi đầy triển vọng.
Nghiên cứu này nhận được tài trợ từ Hội đồng Nghiên cứu Úc (Australian Research Council) và Hội đồng Nghiên cứu Y tế và Sức khỏe Quốc gia Úc (National Health and Medical Research Council).
Nguồn: N.P.A (Nastis), theo Monash.edu
